شکاف لب و کام

لَب‌شِکَری یا لَبِ شکافته، یکی از نواقص زایشی بدن است. در این حالت بخشی از لب نوزاد باز می‌ماند و گوشت آن رشد کافی نداشته‌است. حالت لب‌شکری ممکن است هم‌زمان با کام شکافته رخ بدهد.در حالت کام شکافته، بخش‌های چپ و راست سخت‌کام پیوستگی ندارند. کام‌ها یا لب‌های شکافته در هر ۶۰۰ تا ۸۰۰ زایمان رخ می‌دهد و امروزه می‌توان با جراحی سریع پس از زایمان آن را رفع کرد.
انواع مختلف شکاف لب و کام
به طور کلی سه نوع شکاف وجود دارد
۱-      فقط لب شکاف دارد
۲-      فقط کام شکاف دارد
۳-      هم لب و هم کام دارای شکاف است
شکاف لب ممکن است خیلی خفیف باشد و فقط به صورت یک فرورفتگی در لب بالا باشد و یا ممکن است خیلی عمیق باشد و از لب شروع شده و تا سوراخ بینی ادامه یابد و تا کام سخت و حتی تا کام نرم کشیده شود . شکاف لب می تواند یک طرفه یا دو طرفه باشد .
معاینه
در بررسى شکاف لب محل ناهنجارى و شدت آن مورد توجه قرار مى‌گیرد. شکاف کام را مى‌توان در هنگام گریه نوزاد مورد بررسى قرار داد. شکاف کام بدون شکاف لب را نیز با لمس کام نوزاد مى‌توان تشخیص داد. همچنین باید به وضعیت تنفس، بلع، مکیدن و وجود ترشحات در دهان و بینى نوزاد دقت شود.
درمان

ترمیم ناهنجارى شکاف لب، به‌وسیله جراحى صورت مى‌گیرد. براى ترمیم شکاف کام همکارى تیمى مرکب از متخصص اطفال، جراحى پلاستیک، ارتودنتیست، متخصص گوش و حلق و بینی، گفتار درمان، شنوائى سنج، پرستار و مددکار اجتماعى مورد نیاز است.
جراحى ترمیمى شکاف لب
جراحى معمولاً در ۶ تا ۱۲ هفتگى انجام مى‌شود. شیرخوار نباید عفونت تنفسی، دهانى و یا سیستمیک داشته باشد. روش ترمیم به‌صورت (Z – plasty) صورت گیرد تا احتمال آسیب به محل عمل و باقى‌ماندن زخم به حداقل برسد. بعد از عمل هم براى مراقبت دقیق از محل عمل، و وارد نیامدن آسیب و فشار به آن، وسیله‌اى کمانى شکل و فلزى (لوگان بو Logan bow ) روى ناحیه مربوطه قرار داده مى‌شود و یا از پانسمان با چسب‌هاى پروانه‌اى روى عمل استفاده مى‌گردد. در صورتى که محل عمل از آسیب و عفونت در امان بماند، معمولاً آثار کمى از آن برجاى خواهد ماند.
جراحى ترمیمى شکاف کام
معمولاً در سن ۱۲تا ۱۸ ماهگى شکاف کام ترمیم مى‌شود. تا یک سالگى معمولاً کام کودک رشد کافى را پیدا کرده است. اغلب جراحان براى ترمیم این سن را ترجیح مى‌دهند، چرا که هرچه کودک بزرگ‌تر شود اختلال گفتارى در وى بیشتر خواهد بود.
مراقبت‌هاى بعد از عمل شکاف کام
کودکانى که تحت عمل ترمیمى شکاف کام ( Palatoplasty  ) قرار مى‌گیرند، باید بعد از عمل روى شکم بخوابند. براى تغذیه کودک بعد از عمل باید از فنجان استفاده گردد، چرا که استفاده از قاشق هرچند با احتیاط هم باشد، خطر آسیب به بخیه‌ها را همراه دارد. پانسمان داخل دهان ۲ تا ۳ روز بعد از عمل برداشته مى‌شود. ممکن است تنفس کودک بعد از عمل دچار مشکل شود که با تغییر وضعیت و حمایت از وى مى‌توان وضعیت تنفسى را بهبود بخشید. محدودیت بازوئى در کودکانى که مورد عمل جراحى شکاف کام قرار گرفته‌اند نیز باید رعایت شود. پرستار باید به والدین این امر را آموزش دهد و تا بهبودى کامل کام کودک (۴ تا ۶ هفته بعد) این نکته باید مورد توجه قرار گیرد. ورزش دست‌ها در طول مدت محدودیت، نباید فراموش شود. براى کاهش درد کودک مى‌توان از استامینوفن استفاده کرد. به والدین باید آموزش داده شود که کودک را با مواد غذائى نرم تغذیه کنند و مواردى مانند نان برشته، مواد غذائى سفت و چیپس را تا بهبودى کامل از برنامه غذائى وى حذف نماید.